Hipoglikemia reaktywna

0
988
Jest to kolejna zaburzenie endokrynologiczno-diabetologiczne, z którym zgłaszają się pacjenci do lekarza.
Mamy kilka typów hipoglikemii, jednak najczęściej występuje hipoglikemia reaktywna idiopatyczna i właśnie ją poniżej będę omawiała.

1. Hipoglikemia poposiłkowa reaktywna – występuje po operacjach żołądka, np. bariatrycznych, resekcji (usunięcia) żołądka np. z powodu nowotworu czy krwawienia.
Może pojawić się już po 30 min. od spożycia posiłku.
W tej grupie pacjentów nie należy wykonywać testu obciążenia glukozą, ponieważ spadki glikemii mogą być tak bardzo szybkie i głębokie – na tyle, że grożą utratą przytomności. Jeżeli decydujemy się ze wskazań medycznych na taki test to powinien być on przeprowadzony w warunkach szpitalnych.

2. Hipoglikemia we wczesnej fazie cukrzycy typu 2 – wynika z nieprawidłowej pracy trzustki. Pojawia się od 3 do 5 godzin od spożycia posiłku.

3. Hipoglikemia reaktywna idiopatyczna  – występująca u osób zdrowych, która także wynika z nieprawidłowej pracy trzustki. Pojawia się od 2 do 5 godzin od spożycia posiłku.
Dodam jeszcze, że obserwujemy także hipoglikemię reaktywną u pacjentek z insulinopornością.
Niestety można mieć insulinoporność i hipoglikemię reaktywna, taką konstelację leczy się gorzej, niż osobno występujące schorzenia.

Kiedy należy przypuszczać, że możemy mieć hipoglikemię poposiłkową idiopatyczną?

Podam charakterystykę moich pacjentek:
– kobiety szczupłe lub z niewielką nadwagą,
– wiek 20 – 40 lat,
– niektóre po epizodzie znacznej utraty masy ciała,
– często w wywiadzie podające życie w napięciu oraz przepracowanie.

 

Najczęstsze objawy:

– drżenia rąk, poty, kołatanie serca,
– drętwienie kończyn,
– uczucie głodu,
– osłabienie, senność, zmęczenie,
– zawroty głowy,
– zaburzenia ostrości wzroku, mroczki,
– zaburzenia pamięci i koncentracji.

Kiedy występują objawy hipoglikemii poposiłkowej idiopatycznej:

1. po obfitych posiłkach, które najczęściej zawierają węglowodany proste
2. po długiej przerwie między posiłkami,
3. nie występują w nocy.

Dodam, że zjedzenie czegoś słodkiego powoduje ustępowanie objawów.

 

 

Wracając do diagnostyki:

Idealne warunki do rozpoznania tego schorzenia stwarza 5-godzinna krzywa cukrowa, dlatego, że najczęstszy spadek glikemii obserwujemy pomiędzy 2-5 godziną testu. Krzywa cukrowa 5-godzinna jest długa, pacjent może bardzo źle się poczuć, może dojść do omdlenia, dlatego jest ona wykonywana tylko w warunkach szpitalnych.

Co zatem zrobić w warunkach ambulatoryjnych, aby rozpoznać to zaburzenie?

Należy wykonać ambulatoryjnie 2-godzinną krzywą cukrową (ale jeszcze lepiej krzywą glukozowo-insulinową, czy też zwaną przez pacjentów krzywą cukrowo-insulinową). Lepiej jest wykonać krzywą glukozowo-insulinową, ponieważ możemy ocenić, czy występuje insulinoporność lub hiperinsulinizm – o tym pisałam w artykule Co to jest insulinooporność? Czym jest hiperinsulinizm?

 

Pragnę zwrócić uwagę na odpowiednie przygotowanie do tego testu, o czym pisałam w artykule JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO TESTU OBCIĄŻENIA GLUKOZĄ (OGTT 75G)

Pacjenci podczas krzywej cukrowej popełniają najczęściej dwa błędy:

– pomiędzy pobraniami krwi chodzą (a powinni siedzieć)
– nie zabierają z domu kanapki, aby po drugim pobraniu krwi zaraz coś zjeść. Skutkuje to u pacjentów predysponowanych m.in. bardzo złym samopoczuciem i stanami przedomdleniowymi.

Rozpoznanie, czyli odpowiedź na pytanie, czy pacjent cierpi na hipoglikemię reaktywną,  jest oczywiste na podstawie stwierdzenia:
– glukozy w 60 minucie testu OGTT <70mg/dl, lub
– glukozy w 120 minucie testu OGTT <70mg/dl.

2-godzinna krzywa cukrowa nie zawsze uwidoczni spadek glikemii poniżej 70mg/dl, ale gdy widzimy znaczący spadek glikemii po podaniu (wypiciu) glukozy, możemy z dużym prawdopodobieństwem podejrzewać to schorzenie. Podaję przykład takiej krzywej:

– glukoza na czczo 99 mg/dl
– glukoza w 60min 100mg/dl
– glukoza w 120min 73mg/dl.

Jeżeli dodatkowo pacjent podaje charakterystyczne objawy hipoglikemii reaktywnej, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że dany pacjent takie schorzenie posiada.

Jeżeli widzimy glikemię na czczo poniżej 70 mg/dl, to także należy przyjrzeć się bacznie gospodarce węglowodanowej (czyli pracy trzustki) u danego pacjenta.

Na koniec dodam, że jeżeli spadki glikemii są duże, należy to różnicować z innymi schorzeniami, np. insulinoma (jest to nowotwór trzustki produkujący insulinę), wtedy kierujemy pacjenta na hospitalizację, do referencyjnego ośrodka (czyli takiego, który zajmuje się takimi schorzeniami).

Leczenie

Dieta

Podstawą terapii są posiłki o niskim indeksie glikemicznym spożywane średnio co 3 godziny. W diecie należy uwzględnić przede wszystkim węglowodany złożone (m.in. kasze). Dodam, że czasami, np. u dzieci, zaleca się spożywanie posiłków nawet co 2 godziny.

Leki
Stosujemy dwa preparaty: akarbozę i metforminę.
Akarboza hamuje wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego, ale z uwagi na występujące po niej wzdęcia i gazy, nie jest to preparat chętnie stosowany przez pacjentów.
Metformina obniża wyrzut insuliny w odpowiedzi na spożyty pokarm, zatem zmniejsza ryzyko wystąpienia hipoglikemii.
Mimo, że oba te preparaty wykazują skuteczność w praktyce klinicznej, nie są one zarejestrowane do leczenie ww. schorzenia. Wynika to głównie z faktu, że celem rejestracji potrzebne są badania kliniczne na dużej populacji pacjentów, a to wiąże się z ogromnymi kosztami.

Monitorowanie

Ważne, aby osoby, które mają hipoglikemię reaktywną, posiadały glukometr i zawsze, gdy źle się czują, mierzyły sobie glikemię. Jeżeli taka hipoglikemia wystąpi, należy zastanowić się, co jedliśmy na dany posiłek i o której godzinie spożywaliśmy ten posiłek. Należy to zapisać, aby potem móc to omówić na kontroli lekarskiej.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Wpisz swoje imię
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.