Jod promieniotwórczy 131I (radiojod) – co powinniśmy wiedzieć o leczeniu nim?

0
596

Dzień dobry,

Z uwagi na pojawiające się pytania na temat leczenia radiojodem nadczynności tarczycy postanowiłam przybliżyć Wam ten problem. Dodam, że leczenie 131I stosuje się od 1941 roku.

Taki rodzaj leczenia przeprowadza się w placówkach NFZ, w tzw. zakładach medycyny nuklearnej, które najczęściej zlokalizowane są przy szpitalach. Kolejki do tego typu placówek są krótkie, a jeżeli mamy pilne skierowanie, to zostajemy bardzo szybko umówieni na wizytę.

Jak działa radiojod?

Zacznijmy od tego, że tarczyca uwielbia wychwytywać jod, dlatego, że z niego produkowane są hormony tarczycy (stężenie jodu w tarczycy jest około 20-40x większe niż we krwi).

Procedura terapii radiojodem wygląda następująco:

Pacjent, który kwalifikowany do terapii radiojodem, połyka specjalnie dla niego przygotowaną kapsułkę z 131I, po czym tego samego dnia udaje się do domu. Nie może jeść przez 2 godziny po zażyciu kapsułki. Kapsułka ma kształt popularnych antybiotyków, jest wcześniej przygotowywana w specjalnym laboratorium dla pacjenta i transportowana w specjalnych pojemnikach do zakładu medycyny nuklearnej. Po połknięciu kapsułki radioaktywny jod przedostaje się do krwi i jest wychwytany przez komórki tarczycy. 131I przedostaje się do tarczycy i – ujmując to obrazowo – z czasem powoduje jej uszkodzenie,a następnie ,,wysuszenie”.

Efektem ,,wysuszenia” tarczycy jest zmniejszenie objętości tarczycy, ewentualnych guzków i często rozwój niedoczynności tarczycy, a co z tym się wiąże – terapia hormonem tarczycy do końca życia.

W teorii wygląda to jak wyżej, jednak dodając przysłowiową łyżkę dziegciu: czasami radjojod nie zadziała (z kliku przyczyn) i należy powtarzać procedurę.

Środki ostrożności w terapii radiojodem

Połknięty 131I dostaje się do tarczycy, ale także wydalany jest z moczem, potem i kałem oraz przez kilka dni krąży we krwi. Pacjent jest więc źródłem promieniowania, które wpływa na orga nizmy żywe, szczególnie dla dzieci. Pamiętajmy jednak, że to promieniowanie szybko znika i minięcie się z kimś na korytarzu, czy podanie ręki nie stanowi zagrożenia (inaczej lekarz nie wypisałby Was do domu). Musimy uważać na dłuższy kontakt: przytulanie, spanie w łóżku, itp.

Zalecenia – jak postępować po połknięciu kapsułki

Pacjent dostaje zalecenia pisemne z danej placówki. Najczęściej obejmują one następujące zachowania:

w ciągu 4-7 dni po podaniu 131I:

  • płyny: zwiększyć przyjmowanie,
  • żuć gumę (celem zmniejszenia gromadzenia się jodu w śliniankach),
  • dwukrotne spłukiwanie toalety,
  • dokładne mycie wanny lub brodzika po kąpieli,
  • częstsze mycie rąk mydłem i wodą,
  • wstrzemięźliwość seksualną.

W ciągu 2 tygodni:

  • unikać bliskich kontaktów z domownikami,
  • ograniczyć kontakty towarzyskie

Od 2-4 tygodni

  • unikać bliskich kontaktów kobietami w ciąży i dziećmi
  • spać w osobnym łóżku

do 3 miesięcy

 

  • unikać czytania bajek dziecku siedzącemu na kolanach, czy spania z dzieckiem

Co można robić?

Można zajmować się pracami w gospodarstwie domowym (gotowanie, mycie naczyń). Nie trzeba posiadać w tym czasie osobnych talerzy, czy sztućców. Można chodzić na spacery, robić niezbędne zakupy.

Kogo kwalifikujemy do terapii 131I?

Istnieje kilka grup pacjentów, ja podam najczęściej spotykane wskazania:
– pacjenci z chorobą Gravesa-Basedowa nie odpowiadający na leczenie ,,tabletkowe” (inaczej mówiąc źle leczący się),
– pacjenci, u których wystąpiły ciężkie działania niepożądane po tyreostatykach (po lekach przeciwtarczycowych),
– pacjenci z kolejnym nawrotem nadczynności tarczycy,
– pacjenci z wolem guzkowym nadczynnym (czyli ze współistniejącą nadczynnością tarczycy)
– pacjentów z wolem guzkowym, u których leczenie operacyjne jest przeciwwskazane.

Jak przygotować się do badania?

Celem zapewniania jak najlepszej skuteczności przed badaniem:

  • wykonać przygotowujące badania: usg tarczycy z oceną jej objętości i dokładnym opisem guzków, ew. biopsję tarczycy (jeśli są wskazania), TSH, fT3, fT4, scyntygrafię tarczycy tzw. mapę jodochwytności tarczycy,
  • wykluczyć ciążę (w dniu badania wykonuje się test paskowy),
  • odstawić tyreostatyki na 5-7dni przed i nie stosować ich przynajmniej tydzień po podaniu radiojodu.

Dodam, że przy stosowaniu niektórych leków zawierających jod, np. amiodaronu, lub podania środków kontrastowych dożylnie (tomografia komputerowa, koronarografia) blokujemy tarczycę na min. 3 m-ce i dopiero po tym czasie jest możliwe leczenie radjiojodem.

Dlaczego?

Środki kontrastowe i niektóre leki mają tyle jodu, który tarczyca raz wychwyci, że przez kolejne miesiące blokuje się (zużywa pule pochłoniętego wcześniej jodu) i nie jest zainteresowana kolejnymi dostawami jodu.

Przeciwwskazania do leczenia radiojodem

Generalnie jest to procedura bezpieczna, ale pod żadnym pozorem nie wolno podać 131I w trzech sytuacjach:
– ciąża (131I zniszczyłby tarczycę płodu),
– karmienie piersią (gruczoł piersiowy wychwytuje 31I i przechodzi do mleka),
– aktywna orbitopatia (wytrzeszcz) o ciężkim lub średnim nasileniu (może grozić utratą wzroku).

Jeśli mamy plany prokreacyjne, wówczas o ciąże możemy starać się po 6 miesiącach od podania 131I, u mężczyzn dopuszczalna jest 4 miesięczna karencja (co wynika z faktu, że cykl spermatogenezy trwa 3 miesiące). Nie ma danych wskazujących na szkodliwy wpływ tego leczenia na płodność, występowanie poronień, martwych urodzeń czy wrodzonych wad u potomstwa.

Dodatkowo nie ma dowodów pokazujących, że leczenie 131I zwiększa ryzyko rozwoju raka tarczycy, czy innych nowotworów: pęcherz, gruczoł sutkowy, żołądek (są to narządy, które też wychwytują 131I).

Działania niepożądane

Skutki uboczne po podaniu 131I są niewielkie, a groźnie powikłania występują niezwykle rzadko i najczęściej u pacjentów z trudno leczącą się chorobą Graves-Basedowa. Ważne jest, aby przed podaniem radiojodu stężenia hormonów tarczycy były wyrównane i dawka leku hamującego tarczycę była niewielka.

Działanie niepożądane obejmują:

  • niewielki obrzęk gruczołu tarczowego (z jego bolesnością),
  • zmęczenie, nudności, bóle głowy (do 3 m-cy),
  • obrzęk szyi i ślinianek,
  • nasilenie lub rozwój orbitopatii (wytrzeszczu) u pacjentów z chorobą Graves-Basedowa. Przed tym powikłaniem pacjent zabezpieczany jest sterydami, ale i tak może ono wystąpić gdy: palimy tytoń, mamy wysokie miano TRAB, mamy jawną nadczynność tarczycy.
  • nasilenie nadczynności tarczycy, które wynika z uszkodzenia przez 131I komórki tarczycy i uwolnienia z niej (wypłynięcia do krwi) hormonów tarczycy. Jest to sytuacja przejściowa i nie trwa dłużej niż 3 m–ce. Bardzo rzadko zdarza się, że jest duże uwolnienie hormonów tarczycy, pacjent bardzo źle się czuje i możliwy jest rozwój przełomu tarczycowego (ja osobiście nigdy nie spotkałam się z tego typu powikłaniem).

Czasami zdarza się, że podanie 131I jest nieskuteczne i musimy powtórzyć procedurę.

Opieka medyczna po podaniu radiojodu.

Po podaniu 131I w zakładzie pacjent jest objęty opieką Medycyny Nuklearnej przez 1 rok. Następnie jest odsyłany do swojego endokrynologa, który kontroluje leczenie.

Pierwsza wizyta po podaniu 131I odbywa się w przeciągu 1-3 miesięcy, kolejna najczęściej po 6 i 10-12 miesiącach. Po zakończeniu leczenia pacjent dostaje informację dla lekarza kierującego, najczęściej z oceną ultrasonograficzną gruczołu tarczowego.

Pozdrawiam serdecznie,

dr Luiza.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Wpisz swoje imię
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.