Czy kawa jest zdrowa? Fakty i mity

10
4256

„Pani doktor, czy mogę pić kawę, bo słyszałam, że ona wypłukuje magnez i podnosi ciśnienie”, ,,Czy kawa mi szkodzi?”.

Często słyszę podobne pytania w gabinecie.
Gdy podczas wywiadu z pacjentem poruszam temat uzależnień, niektóre osoby podają wręcz, że są uzależnione od kawy.

Czy kawa to nałóg?

Osobiście nie zaliczam kawy do nałogu. Raczej do miłego i lubianego przyzwyczajenia :).

Kawa – fakty kontra mity.

Kawa to zaraz po wodzie najpopularniejszy napój świata. Czy napój, który tak lubimy jest dla nas szkodliwy?

Niskie spożycie to ilość kawy mieszcząca się w dwóch kubkach (takich o pojemności szklanki). Oczywiście mowa o kubkach kawy bez mleka.

Średnie spożycie kawy określa się na 3-5 kubków dziennie.

Duże spożycie kawy to ilość powyżej 6 kubków na dobę.

Ile kofeiny ma 1 kubek kawy?

Ocenia się, ze jeden kubek (250ml) parzonej kawy zawiera 70-140mg kofeiny, uśredniając jest to około 100mg. Takim przelicznikiem będziemy dalej się posługiwać. Czyli 1 kubek kawy=100mg kofeiny. Dla ciekawości podwójne espresso ma około 125mg kofeiny.

Badania pokazują, że średnie spożycie kawy obniża ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe [1].

Istnieje coraz więcej danych, że spożycie kawy może chronić przed rozwojem:

  • cukrzycy typu 2,
  • chorób metabolicznych,
  • niektórych rodzajów nowotworów,
  • choroby Parkinsona,
  • choroby Alzheimera
  • oraz marskości wątroby [2,3,4].

Kawę powszechnie kojarzymy z kofeiną, ale za prozdrowotne działanie kawy odpowiadają głównie cztery składniki:

  • najbardziej znana kofeina,
  • kafestol,
  • kahweol,
  • kwas chloroprenowy [5].

Kofeina

Działanie kofeiny często wiąże się z przyspieszeniem akcji serca. I tak faktycznie jest.
Kofeina pobudza pracę serca i może mieć to miejsce w następujących przypadkach:

1. Zbyt duża ilość kawy, zbyt dużą ilość określa się najczęściej jako 6 kubków i więcej.
2. Posiadanie szybkiej wersji enzymu wątrobowego metabolizującego kofeinę.
3. Posiadanie choroby sercowo-naczyniowej, zwłaszcza ze współistniejącymi zaburzeniami rytmu serca. Dodając jednak trochę dyskusyjnego punktu widzenia do powyższych rozważań znalazłam też prace z 2018 roku, gdzie opisywane jest antyarytmiczne działanie kofeiny [6].

Pozytywne działanie kofeiny

Ze spraw pozytywnych należy pamiętać, że spożywanie kofeiny w umiarkowanych ilościach, czyli 3-5 kubków na dobę:

  • poprawia koncentrację,
  • zwiększa sprawność myślenia,
  • zmniejsza zmęczenie psychiczne i fizyczne,
  • przyspiesza przemianę materii
  • oraz pobudza wydzielanie soku żołądkowego.

Negatywne działanie kofeiny

Jeśli przyjmujemy, że średnio 1 kubek kawy zawiera 100mg kofeiny, to zazwyczaj możemy źle się czuć, gdy przekroczymy ilość 5 kubków, czyli 500mg kofeiny na dobę

Osoby, które powinny uważać i absolutnie nie przekraczać dawki 500mg kofeiny na dobę to:

  • kobiety w ciąży,
  • kobiety trudno przechodzące okres menopauzy,
  • kobiety stosujące doustne leki antykoncepcyjne [9],
  • osoby ze współistniejącymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, zwłaszcza gdy towarzyszą temu zaburzenia rytmu serca,
  • osoby szybko metabolizujące kawę.

Czy istnieje dawka śmiertelna kofeiny?

Z obliczeń naukowców wydaje się, że aby do tego doszło, musielibyśmy wypić 7 litrów espresso i to prawdopodobnie w dość szybkim tempie.
Raczej więc nam to nie grozi.

Kafestol, kahweol.

Te dwie substancje wchłaniają się głównie w jelicie cienkim.

Pierwsza z nich, kafesol, ma szczególne powinowactwo do przewodu pokarmowego i wątroby. Poprawiając funkcje detoksykacyjne wątroby przyczynia się do wielu prozdrowotnych działań. Dodatkowo te dwie substancje obniżają stężenie „złego” cholesterolu, co naukowcy wiążą z obniżeniem ryzyka sercowo-naczyniowego. Dużo prac pokazuje też ich działanie przeciwzapalne oraz przeciwnowotworowe.

Kwas chlorogenowy.

W literaturze opisuje się jego działanie jako: przeciwzapalne, antyoksydacyjne, neuroprotekcyjne (chroniące mózg i układ nerwowy przed szkodliwymi substancjami), obniżające „zły”cholesterol i obniżające stężenie glukozy [7].

Działanie moczopędne kawy

Pamiętajmy, że kawa ma właściwości moczopędne, dlatego pijąc ją w ilości średniej warto pomyśleć o wypijaniu dodatkowej ilości wody. Kofeina zawarta w kawie hamuje działanie ADH, hormonu antydiuretycznego, co objawia się nasiloną diurezą (czyli efektem moczopędnym).

Czy kawa wypłukuje magnez?

Moczopędne działanie kawy jest związane z wypłukiwaniem niewielkich ilości wapnia, sodu czy magnezu. Pamiętajmy jednak, że kawa zawiera także mikroelementy i wykazano w wielu pracach, że spożycie kawy nie wpływa negatywnie na stężenie magnezu. Czyli kawa nie powoduje obniżenia stężenia magnezu, z uwagi na fakt, że ona sama zawiera magnez [8].

Kiedy przygotowywałam się do napisania tego artykułu, przeszukując amerykańską bibliotekę medyczną Pubmed zauważyłam, że bardzo dużo artykułów odnosiło się do prozdrowotnego działania kawy (oczywiście w odpowiednich ilościach). Artykuły, które omawiają jej wpływ na stężenie magnezu należą do rzadkości.

Kawa z mlekiem czy bez?

Na zakończenie dodam, że jeśli chodzi o kawę z mlekiem, osobiście nie zalecam picia kawy z mlekiem krowim osobom z chorobami diabetologicznymi oraz z chorobą Hashimoto. Jeśli ktoś nie lubi czarnej kawy, polecam zastąpić mleko krowie mlekiem roślinnym – z wyjątkiem sojowego.

Podsumowanie

Kawa jest napojem, który w małych i średnich ilościach możemy spożywać bez obaw. Zawsze powtarzam, że każdy organizm jest inny, więc sami możemy obserwować reakcje naszego organizmu na ten popularny napój i dostosowywać jego ilość do naszego samopoczucia.

 

Piśmiennictwo:
1. Poole R., Kennedy O.J., Roderick P., et al. Coffee consumption and health: Umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes. BMJ (Clin. Res. Ed.) 2017;359:5024
2. Ding M., Bhupathiraju S.N., Satija A., et al. Long-term coffee consumption and risk of cardiovascular disease: A systematic review and a dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Circulation. 2014;129:643–659
3.Wang A., Wang S., Zhu C., et al. Coffee and cancer risk: A meta-analysis of prospective observational studies. Sci. Rep. 2016;6:33711 4.
4.Shang F., Li X., Jiang X. Coffee consumption and risk of the metabolic syndrome: A meta-analysis. Diabetes Metab. 2016;42:80–87
5.Ludwig I.A., Clifford M.N., Lean M.E., Ashihara H., Crozier A. Coffee: Biochemistry and potential impact on health. Food Funct. 2014;5:1695–1717
6.Effect of Dietary Factors on Cardiac Rhythm Voskoboinik A, Prabhu S, Sugumar H, Kistler PM.Am J Cardiol. 2018 Oct 1;122:1265-127
7. Stefanello N, Spanevello RM, Passamonti S, et al. Coffee, caffeine, chlorogenic acid, and the purinergic system. Food Chem Toxicol. 2019;123:298-313.
8.Navarro-González JF, Mora-Fernández C, García-Pérez J. Clinical implications of disordered magnesium homeostasis in chronic renal failure and dialysis. Seminars in Dialysis. 2009;22:37–44
9.Butt MS, Sultan MT. Coffee and its Consumption: Benefits and Risks.Crit Rev Food Sci Nutr. 2011;51:363-73

Bądź na bieżąco! 


@okiem_doktor_luizy


FB/okiemdoktorluizy/

10 KOMENTARZE

    • Nie ma takiej substancji, która nam idealnie zastąpi kawę. Biorąc pod uwagę, że kofeina ma właściwości antyoksydacyjne, można pić herbatę zieloną, yerba mate, spożywać ciemne owoce, wtedy dostarczymy antyoksydantów z innych źródeł. Pozdrawiam!

  1. Pani Luizo, proszę o doprecyzowanie terminy ” osoby szybko metabolizujące kawę”. Czym się to objawia, o czym świadczy (jakich problemach organizmu) oraz dlaczego takie osoby nie powinny pić kawy.

    • Osoby, które szybko metabolizują kawę to są osoby, które mają enzym cytochrom. To on szybko metabolizuje kawę. Ma to uwarunkowanie genetyczne, ale nie jest to choroba. U tych osób kofeina szybko dostaje się do krwi i dlatego mają nieprzyjemne objawy.

  2. O co chodzi z szybkim metabolizowaniem kawy?
    Mnie kawa z ekspresu nie pobudza, mogę od razu iść spać, natomiast po wypiciu parzonej trzęsę się przez pół dnia. Dlaczego tak się dzieje?

    • Dzień dobry, są osoby, które genetycznie mają enzym cytochrom, on szybko metabolizuje kawę. U tych osób kofeina szybko dostaje się do krwi i dlatego mają nieprzyjemne objawy. Zapewne Pani może należeć do tej grupy.

    • Ilość kawy większa niż zalecana może wpłynąć na działanie tabletek antykoncepcyjnych. Jeśli chodzi o mleko to osoby z Hashimoto mają częściej nietolerancję laktozy, a najwięcej laktozy jest w mleku. Osoby z Hashimoto mają też często problemy z jelitami, a mleko niekorzystnie wpływa na florę bakteryjną jelit. Dlatego osobiście nie zalecam kawy z mlekiem.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.