Czy hormony tarczycy trzeba przyjmować do końca życia?

2
725

Pani doktor: czy hormony tarczycy będę musiała przyjmować do końca życia?

Ostatnio takie pytanie pojawiło się na moim profilu FB i na IG, dlatego postanowiłam napisać na ten temat artykuł.

Przypomnę, że wyznacznikiem pracy tarczycy jest TSH (określane też jako pobudzacz), zatem jeżeli tarczyca przestaje pracować, powoli się unieczynnia i wtedy jako pierwszy podnosi się poziom TSH (hormonu przysadki). TSH, chcąc „ratować” tarczycę, będzie mówiło jej: „pracuj, pracuj tarczyco”. Co na to tarczyca? Ona robi co może i ciężko pracuje, ale gdy brak jej sił, powoli przestaje pracować i hormony tarczycy zaczynają spadać. Najpierw spada fT4, a potem fT3.

Diagnoza – rozpoznanie

Obecnie w ramach szerokiej dostępności do badań laboratoryjnych diagnozujemy niedoczynność tarczycy na etapie początkowym, czyli: TSH-podwyższone, fT4-w normie. Kiedy pacjent zgłasza się do gabinetu z badaniami laboratoryjnymi, bardzo ważne w ocenie jest postawienie rozpoznania, ponieważ od tego zależy rokowanie i odpowiedź na pytanie: czy hormony tarczycy będą podawane raczej czasowo, czy do końca życia? Przyczyn niedoczynności tarczycy jest kilkanaście, z czego najczęstszą jest choroba Hashimoto.

Badania, które należy wykonać, aby zdiagnozować przyczynę niedoczynności tarczycy, szczególnie gdy nie jesteśmy pewni rozpoznania, to:

  • badania krwi :TSH, fT4, fT3, ATG, ATPO, TRAB
  • usg tarczycy: ze szczególną oceną miąższu tarczycy (np. choroba Hashimoto daje charakterystyczne nacieki zapalne) oraz wyliczeniem objętości tarczycy – płata prawego i lewego (idealna objętość dla kobiety wynosi 18 ml, dla mężczyzny 25 ml, ale nawet przy mniejszych objętościach tarczyca też może dobrze pracować!).

To, czy będziemy brali lek na tarczycę (hormon) do końca życia czy nie, zależy od wyników badań oraz od kilku czynników:

1. WIEK – np. u dzieci niedoczynność tarczycy może być przejściowa, podobnie jak w ciąży. Gdy jesteśmy młodsi, większe są szanse na to, że tarczyca tylko czasowo nie pracuje.

2. MASA CIAŁA. Przykład: osoba waży 50kg i jej objętość tarczycy wynosi 8 ml. Gdy przytyje do 80kg, to prawdopodobnie tarczyca nie będzie w stanie wyprodukować tak dużej ilości hormonów dla tej masy i dojdzie do rozwoju niedoczynności tarczycy. Pamiętajmy, że tarczyca musi wyprodukować hormony na każdy kilogram naszego ciała – czyli gdy tyjemy, to tych hormonów musi być wyprodukowane odpowiednio więcej!

3. PRZYCZYNA niedoczynności tarczycy, np.:

  • gdy jesteśmy po menopauzie i mamy chorobę Hashimoto – to raczej hormony tarczycy będzie trzeba przyjmować przewlekle,
  • gdy bierzemy niektóre leki, które uszkadzają tarczycę np. interferon alfa (przy wirusowych zapaleniach wątroby) czy amiodaron (lek przeciwarytmiczny na serce) – to prawdopodobnie niedoczynność zostanie,
  • gdy mamy bezobjawowe zapalenie tarczycy lub poporodowe zapalenie tarczycy – to jest duża szansa, że wszystko wróci do normy,

4. WYNIKI badań laboratoryjnych, tutaj należy zapamiętać, że:

  • gdy wartość TSH>10mIU/l – przy takim TSH raczej nie będziemy mogli zrezygnować z leczenia hormonami tarczycy,
  • gdy są wysokie przeciwciała, szczególnie ATPO i TSH – to także leczenie hormonami tarczycy może być przewlekłe,
  • wysokie stężenia ATPO i ATG, przy podwyższonym TSH, też nie wydają się rokować dobrze,

5. OBRAZ usg tarczycy
To badanie uważam za bardzo ważne (i osobiście bardzo lubię je wykonywać), ponieważ możemy prognozować, czy tarczyca ,,da sobie radę”, czy jest np. zbyt mała do podjęcia pracy. Wykonując to badanie oceniamy miąższ tarczycy. Zdarza się, że pacjent ma ujemne przeciwciała ATPO i ATG, a w miąższu widzę tzw. autoimmunizację (jest to termin medyczny, określający niszczenie tarczycy przez przeciwciała produkowane w szpiku). Gdy wykonuję to badanie pacjentkom w ciąży, ze świeżo rozpoznaną niedoczynnością tarczycy, wówczas wraz z badaniami krwi można z dużym prawdopodobieństwem precyzyjnie określić, czy tarczyca po ciąży będzie dobrze dobrze pracowała i nie będzie wymagała wsparcia hormonalnego czy też będzie potrzebowała tego wsparcia.

Ważna granica: 5 ml

Pamiętajmy, że gdy objętość tarczycy wynosi poniżej 5 ml, to właściwie możemy być pewni, że leczenie hormonami tarczycy będzie trwało przewlekle, czyli do końca życia.

Przykład – pacjentka w ciąży

Poniżej pokażę Wam zdjęcia usg tarczycy u pacjentki w 21 tygodniu ciąży, która zgłosiła się z powodu niedoczynności tarczycy z badaniami: TSH=4,1mIU/l, ATG ujemne, ATPO ujemne, TRAB ujemne. Przed ciążą: TSH=2,0 mIU/l i waga=56 kg i wzrost 155 cm. Obecna waga pacjentki 60 kg.

Tarczyca płat prawy
Tarczyca – płat lewy

W usg tarczycy obserwujemy: płat prawy 7,6ml, płat lewy 2,7ml czyli objętość tarczycy wynosi 10,3ml. Struktura miąższu jest prawidłowa (bez nacieków zapalnych, bez zwłóknień). Zwróćmy uwagę, że objętość poszczególnych płatów może się różnić aż tak diametralnie (płat prawy jest prawie trzykrotnie większy).

Wnioski: włączono leczenie L-tyroksyną, ale gdy patrzymy na całokształt obrazu klinicznego wszystko wskazuje na to, że takie leczenie będzie trwało tylko do czasu porodu.

Pozdrawiam serdecznie,

Doktor Luiza

2 KOMENTARZE

  1. Co zrobić, kiedy przyjmowanie hormonów tarczycy nie daje efektu? Biorę Euthyrox 3 lata, wyniki w normie, a samopoczucie fatalne. Czy da się coś z tym zrobić?

    • Dzień dobry. Wynik TSH w normie, nie zawsze oznacza normę. Natomiast żeby odpowiedzieć na Pani pytanie potrzebny jest szczegółowy wywiad, zbadanie Pani oraz ocena badań. Pozdrawiam Luiza Napiorkowska.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Wpisz swoje imię